Merhaba. Ukulele derslerine hoş geldin. Burası, ukulele serüveninin başlangıç noktası. Ukulele çalma konusunda bilmen gereken her şey, aşağıdaki satırlarda seni bekliyor. Ancak...
Ukulele eğitiminin başlangıcında bilmeniz gerekenler bu bölümde sana sunuluyor.
Merhaba. Ukulele derslerine hoş geldin.
Burası, ukulele serüveninin başlangıç noktası. Ukulele çalma konusunda bilmen gereken her şey, aşağıdaki satırlarda seni bekliyor. Ancak sabırlı olmalısın. Ukulele öğrenmek, diğer pek çok hobi gibi zaman alan bir iştir ve düzenli çalışmayı gerektirir. Aşağıdaki yazılarda ve devam derslerinde karşılaşacağın antrenmanları eksiksen bir şekilde yapacak olursan, sen de diğer birçok ukulele düşkünü gibi, elindeki o zıpır aletten mantıklı sesler duymaya başlayabilirsin.
Bu satırları okuduğunda henüz bir ukulele sahibi değilsen, ukulele satın alma rehberine göz atabilirsin. Ukulelen olmasa bile, başlangıç derslerinde antrenmanlara kadar olan bölümü okumanda bir sakınca yok. Zira o bölüme kadar hiçbirimiz ukulelemizle haşır neşir olmayacağız.
Eğer hazırsan ve sen de benim gibi heyecanlıysan başlayabiliriz.
1. Ukulelemizi Tanıyalım: Ukulelenin Parçaları
Ukulele ya da üzücü de olsa halk arasında bilinen tabiriyle küçük gitar, üç ana bölümden oluşur. Bu bölümler; baş (sap), klavye ve gövde bölümleridir. Yandaki (ya da mobil cihazdan bakıyorsan, aşağıdaki) görselde, ukulelenin ana ve ayrıntılı parçalarını görebilirsin. Ukulele parçaları ve ukulele üzerindeki diğer zamazingolar hakkında ayrıntılı bilgi almak isterseniz; Ukulele Parçaları başlıklı yazıyı okuyabilirsin.
2. Ukulele Çalmanın Temel Prensibi
Görmüş olduğun gibi, ukulelemiz üzerinde 4 tel bulunur. Ukulele çalarken bizler, üst eşik ve alt eşik arasında uzunluğu belirlenmiş ve gerginliği ayarlanmış olan tellerimize, ses boşluğunun hemen üzerinden nazik bir şekilde vurarak ses çıkartırız. Çıkardığımız sesi değiştirmek için ise ukulele klavyesi üzerinde perde boşluklarına basarak, ilgili tellerdeki üst eşiğin görevini iptal ederek, basmış olduğumuz perde demirini harekete geçirmiş oluruz. Bu durumda, telimizin boyu kısalır ve sesi incelir. Diğer bir deyişle, ukulele klavyesi üzerinde gövdeye doğru giderken tellerimizden duyduğumuz ses incelir, sapa doğru gittiğimizde ise tellerden duyduğumuz ses kalınlaşır. Duyacağımız en kalın ses, ukulele tellerine basmadığımızda duyduğumuz ses olacaktır.
3. Ukulele Terimler Sözlüğü – 1
Ukulele çalarken sıklıkla kullanacağımız bazı terimler var. Bu aşamada sana bütün terimleri söylemektense, bir sonraki bölüm olan altın kurallar bölümünde duyacağın terimleri açıklamayı tercih ediyorum. İlerleyen aşamada, ukulele terimlerinin devamını da öğreneceksin. İhtiyaç duyduğunda bu listeye dönmenizi öneririm.
Akort Etmek: Ukulelenin tellerini olması gereken gerginliğe getirmek. Bunun için akort cihazları ya da “ukulele tuner” adını verdiğimiz uygulamaları kullanırız. Akor: Birbirleriyle uyumlu seslerin bir arada çalınmasıdır. Ritim: Ukulele tellerinden gelen seslerin ya da susmaların, düzenli aralıklarla tekrarlanmasıyla oluşan döngülerdir. Metronom: Ritmik sesler duymak için kullanılan aletlerdir. Bu aletlere para vermenize gerek yoktur. Google’ın sunduğu ücretsen bir metronom olduğu gibi, akıllı telefonlarının uygulama mağazalarında da ücretsen metronom (ing: metronome) uygulamaları bulabilirsin. Gövde Eli: Ukulelenin gövde bölümünde kullandığımız elimizdir. Ritim ve arpej teknikleri için gövde elimizi kullanırız. Klavye Eli: Ukulelenin sap (klavye) bölümünde kullandığımız elimizdir. Akorları basarken klavye elimizdeki parmakları belirli pozisyonlara getiririz.
Ukulele, her ne kadar disiplinli çalışmayı gerektirmeyen bir enstrümanmış gibi gözükse de, kazın ayağının hiç de öyle olmadığı yolun başındayken sana söylememde fayda var. Ukulele, diğer bütün enstrümanları çalarken olduğu kadar dikkat ve özen gerektiren bir enstrümandır. Ukulele öğrenme sürecini küçümser ve yeterince efor sarf etmezseniz; ne kadar çabalarsanız çabalayın, ukuleleyi istediğin seviyede çalamaz ve şarkılara eşlik edemezsin. Ancak, sana sıraladığım ukulele çalmanın altın kuralları başlıklı makaleyi, dikkatli bir şekilde okur ve orada sana sunduğum önerileri göz önünde bulundurarak çalışırsanız, ukuleleyi çalmayı rahatlıkla öğrenebilirsin.
Ukulele telli bir müzik enstrümanı olduğuna göre, az biraz da olsa temel müzik bilgisine sahip olmanız, ukulele çalarken ne yaptığını ve neler yapabileceğini bilmeniz açısından oldukça önemli. Bu nedenle, sana, kolayca anlayabileceğin birkaç temel müzik dersi hazırladım. Listedeki sıraya bağlı olarak temel müzik derslerine göz atmanızı öneririm.
Günde 15 dakika ukulele çalışırsanız 1-2 ay içinde sürede ukuleleyi tamamen öğrenebilirsin.
Tolga Polat (yani ben)
6. Ukulele Terimler Sözlüğü – 2
Bundan önceki bölümde, sana o aşamada bilmeniz gereken ukulele terimlerini kısaca göstermiştim. Şimdi ise, ukulelede kullanılan diğer önemli terimleri sana açıklamak isterim. Ukulele Sözlüğü sayfasına giderek, ukulele çalarken kullanacağın bütün terimlerin listesine kolayca ulaşabilirsin.
Ukulele çalarken tellerimizden daima doğru ses duymamız gerekir. Eğer ukulelemizden doğru ses duymuyorsak, çaldığımız şey bizlere bir şey ifade etmeyecektir. Ukulelemizden doğru ses duymak için, ukulelemizin üzerinde yer alan telleri gerekli gerginliğe getirmemiz gerekir. Tel gerginliğini ayarlama işlemine ukulele akort etme işlemi adını veririz. Şimdi sana ukulelenizi nasıl akort edebileceğini bir video ile göstermek isterim. Ukulelenizi her eline aldığında onu akort etmeniz gerektiğini aklından çıkarmayın.
Önemli Not: Yeni alınan ukuleleler, akort etme işleminden birkaç dakika sonra bile ayarlarını kaybedebilirler. Bunun nedeni, yeni tellerin henüz yeterince esnememiş olmasıdır. Ukulelenizin ilk bir ayında, sonraki dönemlerden daha sık bir şekilde (antrenmanlarının ortasında dahi) akort etmeniz gerekecektir.
8. Ritim Eli Parmak Egzerseni
Bu aşamaya kadar, ukulele çalmaya başlarken bilmeniz gereken bir takım teknik bilgileri seninle paylaştım. Bu aşamadan itibaren artık ukulelemizi elimize almamız ve ukulelemizi çalmaya başlamamız gerekiyor. Bu bölümde sana sunduğum ritim eli parmak egzerseni, ukulele akorlarını öğrenirken kullanacağın temel ritim olacaktır. Akorlara geçiş yapmadan önce bu ritmi çalma konusunda herhangi bir problem yaşamadığından emin olmalısın. Ek olarak, ritim antrenmanlarını daima metronomla çalışmanız gerektiğini hatırlatmak isterim.
9. Klavye Eli Parmak Egzerseni
Bu aşamaya geldiğinde ukulelenizi akort etmiş, ritim elimizi antrenmanlar boyunca temel olarak nasıl kullanacağını öğrenmiş olmalısın. Şimdi de sırada, klavye elimizi geliştirmek için yapmamız gereken antrenmanlar var. Klavye elimizde, baş parmağımız hariç 4 parmağımızı da kullanırız. Daha önce hiç enstrüman çalmadıysanız, seni en çok zorlayacak parmaklar serçe ve yüzük parmakları olacaktır. Bu nedenle, ilk antrenmanından itibaren, bu parmaklarını da işin içine katarak antrenmanları yapmanızı ve tüm parmaklarını geliştirmeye çalışmanızı öneririm.
Bir sonraki bölüme geçmeden önce, yukarıda yer alan ritim ve klavye eli antrenmanlarını özenli ve dikkatli bir şekilde çalışmanızı öneririm. Bu antrenmanlar, bir günde ustası olabileceğin antrenmanlar değildir. Bu nedenle, bu parmak antrenmanlarını ukulele öğreniminin ilk dönemlerinde, her ukulele çalışmanız öncesinde tekrarlamanızda fayda var. Her ukulele çalmaya başlamadan önce ukulelenizi akort etmenizin faydalı olacağını söylemiş miydim?
Temel Müzik Dersleri: Ukulele çalarken kullanacağın müzik terimleri ve bazı temel bilgileri içeren bölümümüz
Ukulele İle Tanışma: Ukulelenin yapısı, klavyesi ve ellerimizin kullanımı ile ilgili bilgiler içeren bölümümüz.
Basit Akorlar: Akor eğitiminin başlangıcı ve karşına çıkacak şarkıların büyük bir bölümünü çalmanızı sağlayacak 12 temel akorun gösterimi.
Bareli Akorlar: Bareli akorlar konusunu henüz tamamlamadım. Tamamladığımda linkine buradan ulaşabileceksin.
Bütün sayfalarda, yazı sonlarında bir sonraki yazı için yönlendirmeler mevcut.
Sık Sorulan Sorular
Ukulele sıfırdan nasıl öğrenilir?
Ukulele öğrenimine önce enstrümanı akort etmeyi öğrenerek başlanır. Ardından temel akor şekillerini (C, Am, F, G) ve basit bir aşağı-yukarı vuruş ritmi çalışmak gerekir. Bu temeller oturduktan sonra şarkı repertuarını genişletmek mümkündür.
Ukulele öğrenmek zor mu?
Ukulele, gitar gibi telli çalgılar arasında öğrenmesi en kolay olanlardan biridir. Dört teli ve naylon telli yapısı başlangıcı kolaylaştırır. Temel akorlar genellikle birkaç gün içinde öğrenilebilir; tam şarkı çalabilmek için ise iki-dört haftalık düzenli pratik yeterlidir.
