Müzikte sessizlik de ses kadar önemli. Bir vuruşu aniden susturmak, ritme enerji ve gerilim katar. Sürekli açık ses çalan bir enstrüman zamanla arka plana karışır. Sessizliği kasıtlı ve kontrollü kullanmak onu öne çıkarıyor.
İki temel susturma tekniği var: sağ elin avuç içiyle susturma (palm mute) ve sol elin parmaklarıyla susturma (fret-hand mute). Farklı sesler, farklı kullanım alanları.
Avuç İçi Susturma (Palm Mute)
Avuç içi susturma, sağ elin küçük parmak tarafındaki etli kısmını tellere hafifçe dokundurarak yapılır. El pozisyonu önemli: avuç içinin kenarı, köprünün (bridge) hemen üzerindeki tellere değmeli. Çok ileri gidersen teller tamamen susacak, çok geri kalırsan etki azalacak.
C akorunu bas. Sağ elinin kenarını köprüye yakın tellerin üzerine koy. Vurmaya başla. Ses boğuk ve kısa çıkacak. Elini köprüden uzaklaştırdıkça ses açılacak.
Palm mute reggae ve ska'da sıkça kullanılır. Vuruşlar arasında ritmi bastırarak "chop" efekti yaratır.
Sol El Susturma (Fret-Hand Mute)
Sol elin parmakları tellere bastırır ama baskı yeterince güçlü olmaz. Bu da telin tam çınlamasını engeller, baskılı ve kısa bir ses çıkar. Hayalet vuruştan farklı: burada tele dokunuluyor ama tel titreşim üretemeyecek kadar gevşek tutuluyor.
Am akorunu bas. Şimdi parmaklarını tel üzerinde bırak ama biraz gevşet. Vur. Ses boğuk ve kısa çıkacak. Parmakları tekrar sıkıştır, ses temizlenecek.
Sol el susturma en çok ritmik "chuck" sesleri yaratmak için kullanılır. Rock ve funk stilleri bu tekniği yoğun biçimde kullanıyor.
Açık ve Susturulmuş Vuruşları Birleştirmek
En etkili kullanım, açık (sesli) ve susturulmuş vuruşları aynı kalıp içinde karıştırmak. C akorunda şu kalıbı dene:
1 - aşağı, açık (tam ses)
ve - yukarı, açık (tam ses)
2 - aşağı, sol el susturma (kısa, boğuk)
ve - yukarı, açık (tam ses)
3 - aşağı, açık (tam ses)
ve - yukarı, sol el susturma (kısa, boğuk)
4 - aşağı, açık (tam ses)
ve - yukarı, açık (tam ses)
2 ve "3 ve" zamanlarda sol el susturma yapıyorsun. Diğer zamanlarda normal açık ses. Bu kontrast ritme bölünme ve belirginlik kazandırıyor.
Dinamik: Sert ve Yumuşak Vuruşlar
Susturmanın ötesinde, ses şiddetini de kontrol edebilirsin. Aynı kalıpta bazı vuruşlar güçlü, bazıları hafif çalınabilir. Güçlü vuruşlar ritmin omurgası, hafif vuruşlar dolgu.
Genel kural: 1 ve 3 vuruşları güçlü, 2 ve 4 hafif. Popüler müziğin büyük bölümü bu şekilde çalışıyor. Bunu kasıtlı yapmaya başlayınca müzik daha az mekanik, daha çok insani hissettiriyor.
Pratik
C ve Am arasında şu egzersizi yap: ilk iki ölçü sadece açık vuruşlar, üçüncü ölçü sol el susturma karışık, dördüncü ölçü güçlü-hafif dinamiği. Bu dörtlü döngüyü tekrar et. Başta karmaşık görünebilir, ama her teknikle birkaç dakika geçirmek onları netleştirir.
Soru ve Cevaplar
Ukulelede avuç içi susturma (palm mute) nasıl yapılır?
Sağ elin küçük parmak tarafındaki etli kenarı, köprünün (bridge) hemen üzerindeki tellere hafifçe değdirilir. Bu pozisyonda vurulduğunda teller tam çınlamaz, kısa ve boğuk bir ses çıkar. El köprüye ne kadar yakınsa ses o kadar kısa ve bastırılmış olur.
Sol el susturma (fret-hand mute) ile hayalet vuruş arasındaki fark nedir?
Hayalet vuruşta sağ el hareketi yapar ama tele değmez, yani hiç ses çıkmaz. Sol el susturmada ise sol el tellere dokunur ama parmaklar yeterince bastırmaz. Sonuç kısa, bastırılmış bir ses olur. Hayalet vuruş tam sessizlik, sol el susturma ise kontrollü bir ses azaltımı sağlar.
