Kulak eğitimi, doğuştan gelen bir yetenek değil. Müzisyenlerin "iyi kulağı var" dediği insanlar aslında sistematik biçimde belirli bir beceriyi geliştirmiş. Sen de geliştirebilirsin.
Göreceli Perde (Relative Pitch)
Mutlak perde (bir notayı referanssız isimlendirmek) çok nadir bir yetenektir ve öğretilemez. Göreceli perde ise öğrenilebilir: bir referans nota verildiğinde, diğer notaları onunla ilişkilendirerek tanımlayabilmek.
Profesyonel müzisyenlerin büyük çoğunluğu göreceli perde kullanır. Bir akor değişimini duyduklarında yeni sesi öncekiyle karşılaştırıyorlar ve aralarındaki aralığı seziyorlar - çoğu zaman farkında bile olmadan.
Aralıkları Tanıdık Şarkılarla Öğrenmek
Her aralığı bildiğin bir şarkıya bağlamak, kulak eğitiminin en hızlı yoludur:
- Minör 2'li: Jaws (Büyük Beyaz köpekbalığı filmi) müzik teması
- Majör 2'li: İyi Bayramlar / Happy Birthday (ilk iki nota)
- Minör 3'lü: "Smoke on the Water" açılış riffi
- Majör 3'lü: "Kumbaya" ya da "When the Saints Go Marching In"
- Tam 4'lü: Gelinler Gelir (Wedding March başlangıcı)
- Tam 5'li: Star Wars ana müziği
- Oktav: "Somewhere Over the Rainbow" (ilk iki nota)
Bir aralığı duyduğunda bağladığın şarkı önce aklına gelir. Zamanla bu bağ zayıflar ve doğrudan tanıma devreye girer. Süreç bu şekilde işler.
Majör ve Minörü Kulakla Ayırt Etmek
Bu pratik kulak eğitiminin en temel becerisi. C akorunu çal ve tut. Sesini incele - açık, parlak, kararlı. Şimdi Am'i çal. Aynı teller neredeyse - ama bir şey daha karanlık.
Bunu sık pratik yap: birisi rastgele akor çalsın (ya da bir uygulama kullansın), sen majör mi minör mü olduğunu söyle. Çok düşünme. İlk tepkin genellikle doğru. Hız ve doğruluk birlikte gelişir.
Progression'ları Duymak
Bireysel akorların kalitesini duymayı öğrendikten sonra, akorların nasıl hareket ettiğini izlemeye başlayabilirsin. I-V-vi-IV progression'ı (C majörde: C-G-Am-F) pop müziğin her yerinde. Bir majör akordan iki adım aşağıda bir minör akora geçiş duyuyorsan, büyük olasılıkla V'ten vi'ya geçişi duyuyorsun.
Pratik Egzersiz
C majörden dört akor seç: C, F, G, Am. Ukulele'yi kayda al ve rastgele sırayla çal - her akor 4 vuruş, 8 tur. Kayıtı dinle ve ne çaldığına bakmadan duyduklarını yaz. Sonra kontrol et. Bunu her gün bir kez yap. İki haftada dikkat çekici bir ilerleme olacak.
Sık Sorulan Sorular
- Kulak eğitimi (ear training) nedir?
- Kulak eğitimi, nota aralıklarını, akor kalitelerini ve melodik örüntüleri yalnızca işiterek tanımlama becerisini geliştirmektir. Pratik müzisyenlik açısından en önemli beceri, temel bir referans notu verildiğinde diğer sesleri onunla ilişkilendirerek tanımlayabilen göreceli perde (relative pitch) yeteneğidir.
- Müzikal kulak geliştirmek ne kadar sürer?
- Temel majör-minör ayrımı birkaç günlük odaklı pratikle belirgin biçimde gelişir. Aralık tanıma, günlük pratikle 4-6 haftada kayda değer ilerleme gösterir. Tam akor progression'larını enstrüman olmadan kulaktan tanımak aylarca sürebilir; ancak her aşamadaki ilerleme yeterince hızlıdır ve motivasyonu korur.
Sıradaki ders: Modlara Giriş - majör gamın yedi modu ve her birinin yarattığı farklı ses rengi.
Sırada: Modlara Giriş